ئەمریکا جارێکی دیکە سیاسەتی کۆچبەری توندتر کردەوە. ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ سنووردارکردنی گەشتەکانی فراوانتر کردووە و قەدەغەکردنی گەشتەکانی دووبارە خستووەتە بواری جێبەجێکردنەوە و فراوانکردنی کە ئێستا کاریگەری لەسەر هاووڵاتییانی دەیان وڵات هەیە. ڕێوشوێنە نوێیەکان کە لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٦ کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە، جیاوازی دەکات لە نێوان قەدەغەکردنی تەواوەتی چوونە ژوورەوە و سنووردارکردنی بەشەکی ڤیزە.
لە کاتێکدا ئەم بابەتە تیشک دەخاتە سەر قەدەغەکردنی گەشتەکانی ئەمریکا و سنووردارکردنی چوونە ژوورەوە، گرنگە ئاماژە بەوە بکەین کە ئەمریکا ڕێوشوێنی جیاوازیشی خستووەتە ڕوو کە کاریگەرییان لەسەر پرۆسێسکردنی ڤیزەی کۆچبەران هەیە بۆ هاووڵاتیانی ٧٥ وڵات. ئەم سیاسەتانە لە ژێر چوارچێوەیەکی یاسایی جیاوازدا کاردەکەن و بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی ڕێگری لە چوونە ژوورەوە ناکەن، بەڵام دەتوانن دەستڕاگەیشتن بە ڕێڕەوی کۆچبەری هەمیشەیی بە شێوەیەکی بەرچاو دوابخەن یان ڕابگرن.
بۆ ڕوونکردنەوەیەکی ورد لەسەر چۆنیەتی کارکردنی ڕاگرتنی پرۆسێسی ڤیزەی کۆچبەران، کێ کاریگەری لەسەرە، و چۆن جیاوازە لە قەدەغەکردنی گەشت، تکایە سەردانی پرسیارە ئاساییە تایبەتەکانمان بکەن.
بەرپرسانی ئەمریکا دەڵێن، فراوانکردنی قەدەغەکردنی گەشتکردن بە ئامانجی چارەسەرکردنی نیگەرانییەکانی ئاسایشی نیشتمانی و شکستی پشتڕاستکردنەوەی ناسنامە و ڕێژەی بەرزی مانەوەی ڤیزە لە وڵاتانی زیانلێکەوتوودایە. ئەم هەنگاوە دەنگدانەوەی سیاسەتە هاوشێوەکانە کە لە خولی یەکەمی ترەمپدا جێبەجێکرابوون، بەڵام بە پانتایی جوگرافیای فراوانتر، کە تاڕادەیەکی زۆر کاریگەری لەسەر وڵاتانی ئەفریقا و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و کاریبی هەیە.
هاووڵاتییانی ئەم وڵاتانەی خوارەوە، چوونە ژوورەوەیان بۆ ئەمریکا بە تەواوی ڕادەگیرێت، کە هەردوو ڤیزەی کۆچبەران و غەیرە کۆچبەران دەگرێتەوە، تەنها بە ئیستسنای تەسکەوە:
ئەفغانستان، بورکینا فاسۆ، میانمار (بورما)، چاد، گینیا ئیکواتۆریال، ئێریتریا، هایتی، ئێران، لائۆس، لیبیا، مالی، نیجەر، کۆماری کۆنگۆ، سیرالیۆن، سۆماڵ، باشووری سودان، سودان، سوریا و یەمەن.
جگە لەوەش، ئەو کەسانەی کە بە بەڵگەنامەی گەشتیاری دەرچوو یان پشتگیریکراوی دەسەڵاتی فەلەستین گەشت دەکەن، بەپێی دەسەڵاتدارانی ئەمریکاش، بە تەواوی چوونە ژوورەوەیان ڕادەگیرێت.
چەند وڵاتێکی تر بە تەواوی قەدەغە نەکراون بەڵام ڕووبەڕووی سنووردارکردنی بەشەکی دەبنەوە، کە لەوانەیە بریتی بن لە ڕاگرتنی هەندێک پۆلی ڤیزە، کەمکردنەوەی ماوەی کارکردنی ڤیزا، یان بەرزکردنەوەی مەرجەکانی سکرینکردن:
ئەنگۆلا، ئەنتیگوا و باربودا، بێنین، بوروندی، کۆت دیڤوار، کوبا، دۆمینیکا، گابۆن، گامبیا، مالاوی، مۆریتانیا، نەیجیریا، سەنیگال، تانزانیا، تۆگۆ، تۆنگا، ڤەنزوێلا، زامبیا و زیمبابۆی.
بۆ هاووڵاتیانی ئەو وڵاتانە، گەشتکردن بۆ ئەمەریکا ئەگەری دەمێنێتەوە بەڵام مەرجی توندتر و نادڵنیایی زیاتری لەسەرە.
تورکمانستان وەک حاڵەتێکی تایبەت لە چوارچێوەی سیاسەتی نوێکراوەدا مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت. سنووردارکردنەکان بۆ ڤیزەی کۆچبەران ماونەتەوە، لەکاتێکدا سنووردارکردنەکانی ڤیزەی کۆچبەرانی ناکۆچبەران هەڵگیراون، ڕێگە بە گەشتکردن دەدات بۆ مەبەستی وەک گەشتیاری، بازرگانی و پەروەردە.
سەرچاوە: نیویۆرک تایمز
فراوانبوونی قەدەغەکردنی گەشتکردن بووەتە هۆی ڕەخنەی ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ و حکومەتە بیانییەکان و ڕەخنەگران دەڵێن ئەو سیاسەتە بە شێوەیەکی نادادپەروەرانە هەندێک ناوچە و دانیشتووانی کردۆتە ئامانج. هەروەها هەندێک لە وڵاتانی زیانلێکەوتوو ئاماژەیان بە ئەگەری ڕێوشوێنی بەرامبەری بەرامبەر گەشتیارانی ئەمریکی کردووە.
سەرەڕای کاردانەوەکان، ئیدارەی ترەمپ بەرگری لە سیاسەتەکە کردووە و ڕایگەیاندووە کە سنووردارکردنەکان دەمێننەوە تا ئەو کاتەی وڵاتانی پەیوەندیدار ستانداردەکانی ئەمریکا سەبارەت بە هاوکاری ئەمنی و پابەندبوون بە کۆچبەران جێبەجێ دەکەن.
گەشتیارانی ئەو وڵاتانەی کە قەدەغەکردنی گەشتکردن یان سنووردارکردنی ڤیزەی ئەمریکایان لەسەرە، بە توندی ئامۆژگاری دەکرێن کە پێش ئەوەی هەر پلانێکی گەشتکردن ئەنجام بدەن، شایستەیی خۆیان بزانن. هاووڵاتیانی ئەو وڵاتانەی کە قەدەغەکردنی تەواویان لەسەرە بەگشتی شایستەی ڤیزەی ئەمریکا نین، تەنها لە حاڵەتە زۆر سنووردارەکاندا نەبێت وەک گەشتکردنی دیپلۆماسی یان لێخۆشبوونی مرۆیی دەگمەن، کە دەبێت لەلایەن دەسەڵاتدارانی ئەمریکاوە پەسەند بکرێت. بۆ ئەوانەی لەو وڵاتانەوە هاتوون کە ڕووبەڕووی سنووردارکردنی بەشەکی دەبنەوە، ڕەنگە هەندێک پۆلی ڤیزە هێشتا بەردەست بن، بەڵام پێویستە داواکاران چاوەڕوانی ماوەی درێژتری پرۆسێسکردن بکەن، پشکنینی ئەمنی زیاتر و مەرجی توندتر. بەرپرسانی ئەمریکا پێشنیاری ئەوە دەکەن کە ڕاوێژ بە نزیکترین باڵیۆزخانە یان کونسوڵخانەی ئەمریکا بکرێت، پێداچوونەوە بە ڕێنماییە فەرمییەکانی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا بکرێت، و دوور بکەونەوە لە حجزکردنی گەشتکردن کە ناگەڕێتەوە تاوەکو ڤیزە بە فەرمی دەردەچێت.
